Riðill I: Frakkland, Noregur, Senegal, Írak — hver kemst áfram?

Ég hef greint riðla á heimsmeistaramótum í næstum áratug og riðill I á HM 2026 er einn sá athyglisverðasti sem ég hef séð. Frakkland er augljóst uppáhald, Noregur kemur með Erling Haaland í fararbroddi, Senegal hefur sannað sig á síðustu mótum og Írak snýr aftur eftir 40 ára fjarveru. Fyrir íslenska áhorfendur er þetta riðillinn sem skiptir mestu — nágranninn okkar í norðri á von á að komast langt og við munum fylgjast náið með hverjum einasta leik.

Riðill I — yfirlit og fyrstu hugmyndir

Þegar FIFA dró riðlana í desember 2025 var fyrsta viðbrögð margra sérfræðinga skýrt: riðill I er „hálf-dauðariðill“ með einu raunverulegu stórveldi og þremur liðum sem berjast um annað sætið. Ég er ekki alveg sammála þeirri einföldun. Riðillinn hefur fleiri lög en flestir átta sig á og niðurstaðan gæti orðið mjög öðruvísi en stuðlar segja.

Frakkland — yfirburðaliðið?

Frakkland er ríkjandi Evrópumeistari og eitt sterkasta lið heims. Liðið hefur Kylian Mbappé, sem er nú hjá Real Madrid og í besta formi sínu, ásamt miðjumönnum eins og Aurélien Tchouaméni og Eduardo Camavinga. Franski þjálfarinn Didier Deschamps hefur leitt liðið til tveggja HM-úrslita í röð og veit nákvæmlega hvernig á að sigra á stórmótum. Frakkland vann undankeppnishóp sinn með 28 stig úr 10 leikjum og skoraði 30 mörk — tölur sem segja allt um styrk liðsins. Stuðlar hafa Frakkland sem annan stærsta uppáhaldsins á mótinu á eftir Argentínu, og ég tel það réttmætt. En ein staðreynd veldur mér áhyggjum: síðasta skipti sem Frakkland varði HM-titilinn var 2002 og þá féll liðið úr í riðlinum. Saga endurtekur sig ekki alltaf, en hún gefur tilefni til umhugsunar.

Noregur — Haaland gegn heiminum

Noregur komst á HM 2026 í fyrsta skipti síðan 1998. Liðið vann undankeppnishóp sinn á sannfærandi hátt, þar sem Erling Haaland skoraði 14 mörk í 10 leikjum — ótrúleg tala sem gerir hann að einum besta markaskorara í sögu undankeppni HM. Martin Ødegaard, sem er fyrirliði Arsenal, stýrir miðjunni og gefur liðinu skapandi kraft sem það hefur vantað í áratugi. Fyrir okkur Íslendinga er Noregur nánasta liðið á þessu móti — menningarlega, landfræðilega og tungumálalega. Ég hef fylgst með norska landsliðinu í mörg ár og hef aldrei séð það jafn sterkt. Spurningin er hvort einn leikmaður, jafnvel jafn frábær og Haaland, geti borið heilt lið gegn heimsmeistarum Evrópu.

Senegal — afrískur styrkur

Senegal er afríski risinn í þessum riðli. Liðið komst í 16-liða úrslit á HM 2022 í Katar og vann Afríkukeppnina 2022. Sadio Mané hefur farið á eftirlaun úr landsliðinu, en ný kynslóð hefur tekið við: Ismaïla Sarr, Krepin Diatta og Pape Matar Sarr eru allir í stórum evrópskum klúbbum. Senegal er lið sem blandar líkamlegan styrk, hraða og tæknilega getu á einstakan hátt. Ég hef lengi haldið því fram að afrísk lið séu vanmetin á veðmálamarkaðnum og Senegal er gott dæmi. Þetta er hættulegt lið sem getur sigrað hvaða andstæðing sem er á góðum degi.

Írak — draumurinn eftir 40 ár

Írak er sagan sem flestir hafa ekki heyrt. Liðið hefur ekki verið á HM síðan 1986 og komst á mótið í gegnum milliálfuumspil, þar sem það sigraði Bólivíu 2:1. Írakskur fótbolti hefur þróast á undanförnum árum, leikmenn spila í klúbbum í Persaflóanum og nokkrir í Evrópu. Liðið er ekki uppáhald í riðlinum — langt frá — en sjálft það að vera á HM er risastórt skref. Fyrir íslenska áhorfendur sem muna eftir eigin ferð okkar á HM 2018 er auðvelt að samsama sig þessari sögu. Írak kemur með ástríðu og sögu, en markmiðið er raunhæft: einn stig eða einn leikur sem landsmenn muna um áratugum síðar.

Leikjaáætlun og dagsetningar

Tíminn skiptir miklu máli fyrir íslenska áhorfendur og ég vil byrja á einu: allir riðilsleikir í riðli I fara fram á bandarískum vettvangi, sem þýðir að flestir leikir byrja á milli klukkan 22:00 og 02:00 á íslenskum tíma. Þetta er seint, en ekki óbærilegt — sérstaklega í júní og júlí þegar Íslendingar eru vanir löngum kvöldum.

Riðill I hefur sex leiki sem dreifast yfir þrjár umferðir. Fyrsta umferðin ræður oft tóninum fyrir allan riðilinn og hér mætast Frakkland og Senegal í einum leik og Noregur og Írak í hinum. Önnur umferðin snýr hlutum við: Frakkland gegn Írak og Noregur gegn Senegal — sá leikur gæti ráðið úrslitum um annað sætið. Þriðja umferðin hefur Frakkland gegn Noregi og Senegal gegn Írak, þar sem úrslitin gætu verið komin þegar seinni leikurinn byrjar. Fyrir þá sem vilja skipuleggja kvöldin sín: merkið við dagsetningarnar þegar þær verða staðfestar og hafið snakk tilbúið, því þetta verða langir en spennandi kvöld.

Eitt sem ég vil benda á varðandi tímabelti: Ísland er á UTC+0 og breytist ekki á milli vetrar og sumars. Bandaríkin eru á EDT (UTC-4) á sumrin, sem þýðir að leikur sem byrjar klukkan 20:00 í New York byrjar á miðnætti á Íslandi. Þetta er sambærilegt við Meistaradeildina í Evrópu, svo flestir íslenskir fótboltaaðdáendur eru vanir þessum tíma. Leikir sem byrja klukkan 12:00 ET verða klukkan 16:00 á Íslandi, sem er mun þægilegri tími og gæti fallið vel á helgardögum.

Ég mæli með því að íslenskir áhorfendur skipuleggi kvöldin sín fyrirfram — sérstaklega fyrir leiki Noregs. Að horfa á leik sem byrjar á miðnætti krefst undirbúnings: sofðu eftir hádegi, hafðu kaffi og snakk tilbúið og vertu tilbúinn fyrir langan kvöld. Fyrir þá sem vinna dagvinnu gæti verið skynsamlegt að taka frí daginn eftir stóra leiki. HM kemur ekki oft og þessir leikir eiga skilið fulla athygli.

Lykilleikir — hvaða leikir skipta mestu máli?

Ég man eftir HM 2018 þegar Ísland mætti Argentínu í fyrsta leiknum og allur heimurinn horfði á. Einn leikur getur skilgreint heilt mót og í riðli I eru þrír leikir sem ég tel að muni ráða för.

Fyrst og fremst er Noregur gegn Senegal. Þessi leikur er líklegast úrslitaleikurinn um annað sætið í riðlinum. Noregur á Haaland, en Senegal á varnarlínu sem hefur sýnt getu til að stöðva bestu framherja heims. Þegar Arsenal mætti Sadio Mané á sínum tíma var það alltaf erfitt — og Senegal hefur sambærilegan hraða og styrk á öllum línum. Ég spái því að þessi leikur verði lágmarkaleikur þar sem eitt mark gæti ráðið öllu. Ef Noregur vinnur er liðið í frábærri stöðu. Ef Senegal vinnur þá opnast riðillinn alveg.

Næst er Frakkland gegn Noregi í þriðju umferðinni. Ef Noregur þarf að vinna til að komast áfram gæti þetta orðið einn dramatískasti leikur riðilsins. Frakkland á líklega búið að tryggja sér fyrsta sætið á þessum tímapunkti og gæti hvílt leikmenn — eða ekki. Deschamps er þekktur fyrir að taka alla leiki alvarlega. Fyrir Haaland er þetta líka persónulegur leikur: hann spilar með Mbappé hjá sitt landsliðs stærsta keppinaut. Þessir tveir framherjar á sama velli er sjónarspil sem enginn vill missa af.

Að lokum er Senegal gegn Írak leikur sem gæti skipt máli ef niðurstöður annarra leikja eru óvæntar. Ef Senegal tapar fyrir Frakklandi og Noregi þarf liðið að sigra Írak til að eiga von á þriðja sæti. Og Írak gæti líka þurft punkta til að skrifa sína eigin sögu. Þetta er leikurinn sem margir munu vanmeta, en ég hef lært af reynslu að „auðveldir“ leikir á HM eru sjaldnast auðveldir. Á HM 2022 sigraði Sádi-Arabía Argentínu, Japan sigraði Þýskaland og Spán — allt á einum leikdegi. Á HM er enginn leikur auðveldur og Írak mun berjast eins og líf þeirra fari af þessu — vegna þess að fyrir írakska fótboltaaðdáendur gerir það það.

Spá og stuðlar — hver kemst úr riðlinum?

Nú komum við að því sem skiptir veðmálagera mestu máli: stuðlarnir og raunveruleg líkindi. Ég hef skoðað stuðla frá helstu evrópskum veðmálasíðum og myndin er nokkuð skýr, en ekki eins einföld og margir halda.

Frakkland er með stuðla í kringum 1.10–1.15 til að komast úr riðlinum, sem þýðir að markaðurinn gefur liðinu um 87–91% líkur. Ég tel þetta réttmætt — Frakkland ætti að vinna riðilinn nema eitthvað mjög óvænt gerist. Noregur er með stuðla á bilinu 1.45–1.60 til að komast áfram, sem jafngildir um 63–69% líkum. Hér er ég aðeins bjartsýnni en markaðurinn: ég tel líkurnar vera nær 75% vegna Haaland-áhrifanna og þess hversu vel Noregur spilaði í undankeppninni.

Senegal er á bilinu 2.40–2.80 til að komast áfram, sem þýðir um 36–42% líkur. Þetta er áhugavert vegna þess að nýja HM-formúlan leyfir átta bestu þriðja sætis liðum að komast áfram í 32-liða úrslit. Það breytir dæminu verulega: Senegal þarf ekki endilega að enda í efstu tveimur sætunum til að halda áfram. Ef liðið tekur fjögur stig — sem er raunhæft með sigri á Írak og jafntefli við Noreg — gæti það dugað til þriðja sæti sem komst áfram.

Írak er á stuðlum yfir 8.00 til að komast úr riðlinum, sem gefur um 12% líkur. Ég tel þetta of hátt — raunveruleg líkindi eru líklega nær 5–8%. En veðmál á Írak til að taka eitt stig í riðlinum (stuðlar í kringum 2.00) er mun áhugaverðari tillaga.

Fyrir íslenska veðmálagera sem vilja styðja nágrannann er áhugaverðasta veðmálið á Noregi til að komast úr riðlinum á stuðlum í kringum 1.50. Þetta gefur ágæta ávöxtun miðað við áhættuna. Annað áhugavert veðmál er Haaland sem markahæsti leikmaður riðilsins — stuðlar í kringum 2.20 — sem ég tel vanmetið miðað við markaskorunarferil hans í undankeppninni.

Goðsögn: „Dauðariðill“ — er riðill I virkilega svo erfiður?

Ég hef heyrt marga segja að riðill I sé dauðariðill og ég þarf að taka á þeirri fullyrðingu beint. Hugtakið „dauðariðill“ er notað svo oft í fótbolta að það hefur nánast misst merkingu sína. Í mínum huga er raunverulegur dauðariðill þegar þrjú eða fjögur lið hafa raunverulega möguleika á að vinna riðilinn. Riðill I uppfyllir ekki það skilyrði.

Frakkland er skýrt uppáhald og mun næstum örugglega vinna riðilinn. Það skilur eftir eitt sæti sem þrjú lið berjast um — en styrkurmunurinn á milli Noregs annars vegar og Senegals og Íraks hins vegar er umtalsverður. Noregur á Haaland, sem skoraði 14 mörk í undankeppninni. Senegal á frábæra leikmenn en vantar sá einn leikmaður sem getur afgerandi breytt leik. Írak er nýbúið að komast á HM og er fyrst og fremst að byggja upp reynslu.

Raunverulegir dauðariðlar á HM 2026 eru frekar riðill H (Spánn, Úrúgvæ, Grænhöfðaeyjar, Sádi-Arabía) og riðill K (Portúgal, Kólumbía, DR Kongó, Úsbekistan) þar sem styrkurmunurinn á milli liða er mun minni. Riðill I er spennandi og hefur marga áhugaverða þræði, en hann er ekki dauðariðill í hefðbundinni merkingu.

Goðsögnin um dauðariðilinn er oft notuð til að búa til spennu í fjölmiðlum, en hún getur líka villt veðmálagera. Ef þú heyrir einhvern kalla riðilinn dauðariðil og nota það sem rök til að veðja á óvænta niðurstöðu — vertu varkár. Tölurnar segja skýra sögu og riðill I er spennandi án þess að þurfa ýkju.

Svo er annað atriði sem ég vil nefna: hugtakið dauðariðill hefur tilhneigingu til að hækka stuðla á ólíklegum niðurstöðum. Veðmálasíður vita að fólk veðjar meira á riðla sem fjölmiðlar kalla dauðariðla og þess vegna geta stuðlar á uppáhöldum lækkað aðeins og stuðlar á undirdogum hækkað. Þetta er markaðsáhrif, ekki raunverulegt mat á líkum. Ef þú veðjar á riðil I, hundsaðu yfirskriftirnar og einbeittu þér að gögnunum.

Sviðsmyndir — hvað ef Noregur tapar fyrsta leikinn?

Eitt af því sem ég hef lært eftir næstum áratug af greiningu á riðlum er að fyrsti leikurinn ræður oft ekki jafn miklu og fólk heldur — en hann stillir tóninn. Hvað gerist ef Noregur tapar fyrsta leiknum gegn Írak? Það hljómar ósennilegt, en á HM 2022 tapaði Argentína gegn Sádi-Arabíu í fyrsta leiknum og endaði með að vinna mótið. Þannig virkar fótbolti á þessu stigi.

Sviðsmynd eitt: Noregur vinnur alla þrjá leikina. Þetta er besta útgáfan — Haaland skorar í hverjum leik, Ødegaard stýrir miðjunni og Noregur fer í 32-liða úrslit sem riðilssigri. Líkur: um 15–20%. Frakkland er of sterkt til að Noregur sé líklegt til að sigra það.

Sviðsmynd tvö: Noregur tekur fjögur til sex stig og endar í öðru sæti. Þetta er líklegasta niðurstaðan. Noregur sigrar Írak, tekur jafntefli eða sigur gegn Senegal og tapar eða tekur jafntefli gegn Frakklandi. Fjögur stig ættu að duga í flestum tilfellum, sex stig tryggja framgang. Líkur á þessari sviðsmynd: um 50–55%.

Sviðsmynd þrjú: Noregur lendir í þriðja sæti með þrjú til fjögur stig. Hér kemur nýja HM-kerfið til bjargar — átta bestu þriðja sætis liðin komast áfram. Ef Noregur tekur fjögur stig í þriðja sæti er mjög líklegt að það dugi. Þrjú stig eru óvissari. Líkur á þessari sviðsmynd: um 15–20%.

Sviðsmynd fjögur: Noregur fellur úr. Þetta gerist ef Noregur tapar tvo leiki af þremur, sem krefst þess að bæði Senegal og annaðhvort Frakkland eða Írak sigri Noreg. Líkur: um 10–15%. Þetta er ólíkleg sviðsmynd en ekki ómöguleg — og þess vegna er veðmálaleikurinn svo spennandi.

Fyrir íslenska áhorfendur sem vilja hafa veðmálastefnu sem tekur tillit til margra sviðsmynda er ein nálgun að veðja á Noreg til að komast áfram (stuðull ~1.50) sem grunnveðmál og bæta við minni veðmáli á Haaland sem markaskorara riðilsins (stuðull ~2.20). Ef báðar rætast er ávöxtunin góð, og ef Noregur kemst áfram en Haaland skorar ekki mest, þá tapar þú aðeins litlu hluta.

Riðill I í samhengi — hvers vegna skiptir þetta Íslendinga máli?

Ég ætla að vera heiðarlegur: þegar Ísland komst ekki á HM 2026 var ég í vonbrigðum. Við öll vorum. Eftir ævintýrið 2018, þar sem 335.000 manna þjóð spilaði gegn Argentínu og Víkingaklappið hljómaði um allan heim, var draumurinn um að endurtaka afrekið sterkur. En undankeppnin var erfið — Frakkland og Úkraína voru of sterk og Ísland endaði í þriðja sæti með 7 stig.

Noregur er því nánasta liðið sem við getum stutt á þessu móti. Tungumálin eru skyld — norska og íslenska eiga sameiginlegar rætur í fornnorrænu. Menningin er svipuð — smáþjóðir á Norðurlöndum sem elska fótbolta en hafa sjaldan fengið að njóta stórmóta. Og Haaland er leikmaður sem allir Íslendingar þekkja og dást að. Þegar Noregur spilar á HM 2026 mun stór hluti Íslands fylgjast með og styðja — ekki vegna þess að við höfum ekki eigið lið til að styðja, heldur vegna þess að Noregur er fjölskylda.

Þetta er líka riðillinn sem skiptir mestu máli fyrir veðmálagera á Íslandi. Riðill I hefur skýra söguþræði, raunhæf veðmálatækifæri og nóg af spennu til að fylla þrjár vikur af greiningu og umræðu. Hvort sem þú veðjar á Noreg eða bara horfir á leikina, þá er riðill I staðurinn þar sem íslenskir aðdáendur eiga heima á þessu móti.