Hvers vegna tapar England alltaf á HM — og breytist þetta 2026?

„It’s coming home“ hefur aldrei gengið eftir — ekki síðan 1966 þegar England vann sitt eina heimsmeistaramót á Wembley. Sextíu ára bið er orðin að þjóðaráráttunni sem skilgreinir enskan fótbolta: árleg von sem breytist í árleg vonbrigði. En á HM 2026 stendur England frammi fyrir sínu besta tækifæri í áratugi. Jude Bellingham leiðir unga og hæfileikaríka kynslóð, Bukayo Saka er orðinn einn besti kantmaður heims og dýpt leikmannahópsins er meiri en nokkru sinni fyrr. Ég hef greint enskan fótbolta í mörg ár og sé lið sem á allt sem þarf — nema kannski andlegan styrk þegar mest er í húfi.

England er í riðli L ásamt Króatíu, Gana og Panama. Þetta er riðill sem inniheldur gamlan óvin — Króatíu sem sigraði England í undanúrslitum HM 2018 — og gefur leikjunum aukið dramatískt gildi. Stuðlar á England til að vinna HM 2026 eru á bilinu 7.00 til 10.00 sem setur liðið á meðal fjögurra til fimm sterkustu uppáhalda. Hér er greining mín á hvort 2026 verði loksins árið sem breytir ensku fótboltasögunni.

Undanúrval og form

Fyrsta sem maður þarf að skilja um England er hversu djúpt sárið eftir EM 2024 er. Liðið komst í úrslit annað árið í röð og tapaði annað árið í röð — gegn Spáni í úrslitaleiknum. Tapið var ekki dramatískt eins og vítaspyrnuruðningurinn 2021 heldur rólegt og smátt smátt — Spánn var einfaldlega betra og England átti ekki svar. Fyrir enska aðdáendur var þetta jafnvel sársaukafullara en skyndilegt tap vegna þess að það sýndi takmörk liðsins á skýran hátt.

Í undankeppninni sýndi England þann stöðugleika sem einkennir liðið undir nýjum þjálfara. Liðið vann hóp sinn án mikilla vandræða og tryggði sér beint sæti á mótinu. Markaskráin var sterk — yfir 25 mörk í tíu leikjum — og vörnin var traust með færri en fimm mörk á móti. Tölurnar segja sögu af liði sem er vel skipulagt og ríkt af hæfileikum. En tölurnar segja ekki alla söguna — gæði andstæðinganna í undankeppninni voru misjöfn og raunverulegt próf kemur fyrst á mótinu sjálfu.

Formið á undanförnum mánuðum hefur verið sæmilegt en ekki frábært. Vinaleikir gegn sterkum liðum sýndu bæði styrkleika og veikleika — sóknarleikurinn er skemmtilegur en vörnin á stundum erfitt þegar andstæðingurinn heldur boltanum lengi. Þjálfarinn hefur reynt mismunandi kerfi og fundin lausn sem virkar á meðan hún virkar — en á heimsmeistaramóti þar sem andstæðingar aðlagast á milli leikja þarf meiri sveigjanleika en England hefur sýnt.

Bellingham, Saka og ný kynslóð — nóg?

Jude Bellingham er sá leikmaður sem allur fótboltaheimurinn talar um og á góðri ástæðu. Hjá Real Madrid hefur hann sýnt að hann getur leikið á hæsta stigi og verið úrslitamaður í stærstu leikjum. Hans geta til að skora mörk frá miðjunni — bæði með höfðinu og fæti — gerir hann að einstakri ógn sem varnarliðin eiga erfitt með að stjórna. Á EM 2024 var hann besti leikmaður Englands og hans fallbyssuskot gegn Slóvakíu í framlengingunni er orðið hluti af enskri fótboltasögu. Á HM 2026 verður hann 23 ára og á þeim aldri þar sem allt kemur saman — reynsla, líkamlegur styrkur og tæknilegt snilli.

Bukayo Saka er orðinn ómissandi á hægri kantinum. Hans geta til að fara framhjá vörnum og skapa tækifæri er ein sú besta í heimi og hans markagáfa hefur aukist ár frá ári hjá Arsenal. Phil Foden bætir við skapandi leik á vinstri kantinum eða í miðju og hans tækni á boltanum er í heimsflokki. Declan Rice á miðjunni er kjarninn sem heldur öllu saman — hans varnarleikur og boltadreifing gefa Bellingham og Saka frelsi til að ráðast fram.

Harry Kane er enn aðalframherji Englands þótt aldurinn sé farinn að segja til sín. Hans markagáfa er óumdeild — hann er besti markaskorari í sögu enska landsliðsins — en hraðinn hefur minnkað og á heimsmeistaramóti þar sem leikir eru hraðir og líkamlegir gæti það orðið vandamál. Valkosturinn er Ollie Watkins sem er hraðari og virkari í pressu en skortir markagáfu Kane. Þessi ákvörðun — Kane eða Watkins — gæti ráðið úrslitum um hvernig England spilar á mótinu.

Í vörninni hefur England bætt við sér undanfarin ár. John Stones og Marc Guéhi mynda trausta miðvörn og Kyle Walker á hægri varnarsviðinu bætir við reynslu og hraða þótt aldurinn sé að ná honum. Jordan Pickford í marki hefur verið traustur á stórmótum og hans vítaspyrnuhæfileikar eru vel þekktir. Heildarliðið er sterkt á öllum svæðum en skortir þann stjörnuleikmann í vörn sem bestu liðin eiga — Frakkland á Saliba, Argentína á Romero, en England er háð samspili frekar en einstaklingi.

Riðill L: Króatía, Gana, Panama — gamall óvinur bíður

Ég man vel eftir sumrinu 2018 þegar Króatía útrýmdi enskum draumum í undanúrslitum í Moskvu. Mario Mandžukić skoraði á framlengingu og öll England þagnaði. Á HM 2026 mætist þessi liðin aftur í riðli L og þótt bæði liðin hafi breyst mikið síðan þá mun andrúmsloftið vera rafmagnað.

Króatía er ekki lengur sama liðið og 2018 — Modrić er eldri og liðið er í umbreytingu. En Króatía á reynslu af stórmótum sem fá önnur lið jafnast á við og undir stjórn Zlatko Dalić hafa þeir sýnt ítrekað að þeir geta keppt á hæsta stigi. Gana er afríkt lið með nokkra góða leikmenn í evrópskum úrvalsdeild og getur verið hættulegt á sínum besta degi. Panama er í svipuðum flokki og á lið sem mun berjast af hjarta þótt tæknilegur styrkur sé takmarkaður.

Líkurnar á að England komist úr riðlinum eru yfir 90% og líklega nálægt 95%. Raunverulega spurningin er hvort England vinni riðilinn eða lendi í öðru sæti á eftir Króatíu. Leikurinn England gegn Króatíu verður lykilleikur riðilsins og sá sem vinnur fær betri stöðu í útslogunarhlutanum. Ég spái enskum sigri — liðið er einfaldlega sterkara en Króatía 2026 — en á heimsmeistaramóti þar sem saga og tilfinningar skipta máli er ekkert sjálfgefið.

Stuðlar á England — ofmetið eitt sinn enn?

England er á bilinu 7.00 til 10.00 hjá flestum veðmálasíðum. Þetta gefur liðinu um 10–14% líkur á titlinum sem er svipaður staður og Brasilía. Er þetta sanngjarnt?

Ég hef lengi haldið því fram að England sé ofmetið á veðmálamarkaðnum vegna þess hversu stór enskumælandi veðmálamarkaðurinn er. Enskir veðmálagerar veðja á England af tilfinningum og það dregur stuðlana niður. Raunverulegar líkur á enskum titli eru nær 8–10% sem þýðir að stuðlar undir 10.00 bjóða lítið virði.

Þar sem ég sé virði er í útslogunarveðmálum. Stuðlar á England til að komast í undanúrslit eru á bilinu 2.80 til 3.50 og miðað við dýpt liðsins og hagstæðan riðil gæti þetta verið ásættanlegt. England hefur komist í undanúrslit eða úrslit á þremur af síðustu fjórum stórmótum og sú reynsla er ekki tilviljun — liðið veit hvernig á að komast langt.

Veðmál sem ég myndi forðast: England til að vinna mótið á stuðlum undir 8.00. Söguleg vonbrigði á útslogunarstigi eru of raunveruleg og England hefur enn ekki sýnt getu til að vinna úrslitaleiki gegn bestu liðunum. Kane sem markahæsti leikmaður er líka veðmál sem ég myndi varast — hans leiktími gæti verið takmarkaður ef þjálfarinn velur hraðari valkosti á lokastigunum.

Goðsögn: England er alltaf ofmetið á HM

Þessi goðsögn er bæði sönn og röng og ástæðan er sú að England hefur breyst meira en flest lið á síðasta áratug. Gamla Englandið — sem bilaði á vítaspyrnum, tapaði gegn minni liðum og sýndi skort á hugrekki — er ekki sama lið og núverandi England. Undir Gareth Southgate og núverandi þjálfara hefur England komist í undanúrslit á HM 2018, úrslit á EM 2021 og úrslit á EM 2024. Þetta er ekki ofmetið lið heldur lið sem kemst stöðugt langt en nær ekki alveg til topps.

Raunverulega goðsögnin ætti að vera: „England kemst alltaf langt en tapar alltaf á lokaspretti.“ Og þar liggur vandamálið sem er erfiðara en nokkuð annað — andlegur styrkur í stórum leikjum. England hefur tapað þremur úrslitaleikjum eða undanúrslitum á síðustu sex árum og í hverjum þeirra leikja sýndi liðið skort á sjálfstrausti þegar mest var í húfi. Bellingham og Saka eru ungir nóg til að hafa ekki borið þessa byrði lengi — en þeir hafa bæði tapað úrslitaleik á EM og vita hvað sá sársauki er.

Mitt mat: England er réttilega á meðal efstu fimm uppáhalda en stuðlarnir eru aðeins of lágir vegna tilfinningadrifins enska veðmálamarkaðarins. Liðið mun komast langt — en titill er enn ólíklegri en stuðlarnir gefa til kynna.

Kemur hann heim 2026?

England á HM 2026 er saga um von sem hefur verið endurnýjuð svo oft að enginn veit lengur hvort hún er raunveruleg. En ég sé ástæður til bjartsýni sem hafa ekki verið til staðar áður. Bellingham er betri leikmaður en nokkur enskt lið hefur átt á mínu æviminni. Saka er orðinn heimsklassa kantmaður. Rice er einn besti varnarmiðjumaður heims. Og dýpt liðsins — frá Foden til Palmer til Gordon — er djúpari en nokkru sinni.

En söguleg vonbrigði eru raunveruleg og England þarf að sanna sig á lokasprettinum. Fyrir íslenska veðmálagera sem horfa á enska liðið mun ég segja þetta: England er áhugavert lið til að veðja á til að komast langt en hættulegt lið til að veðja á til að vinna allt. Stuðlar á undanúrslit bjóða bestu tækifærin og þar liggja peningarnir. Og ef England kemst loksins í úrslit og vinnur — þá verður „It’s coming home“ loksins satt eftir 60 ára bið sem er ein lengsta í íþróttasögu. Ég ætla ekki að veðja á það — en ég ætla heldur ekki að segja að það geti ekki gerst.