Riðill H: Spánn, Grænhöfðaeyjar, Sádi-Arabía, Úrúgvæ — falinn dauðariðill?

Á meðan allir tala um riðil I og Frakkland hef ég augun á riðli H — riðlinum sem gæti orðið stærsta uppnámið á HM 2026. Spánn er ríkjandi Evrópumeistari og eitt sterkasta lið heims. Úrúgvæ er tveggja sinnum heimsmeistari með nýja kynslóð sem blandast reynslu. Sádi-Arabía sigraði Argentínu á HM 2022 í einum frægustu uppnámum HM-sögunnar. Og Grænhöfðaeyjar — 600.000 íbúa eyjaklasi við vesturströnd Afríku — er nýjasta ævintýrasagan í alþjóðlegum fótbolta. Þetta er riðill sem á yfirborðinu lítur út eins og Spánn eigi auðvelt, en þegar maður kafar dýpra verður myndin mun flóknari og áhugaverðari en margir gera sér grein fyrir.

Spánn — ríkjandi Evrópumeistari í sókn að HM-titli

Spánn vann EM 2024 á sannfærandi hátt og sýndi heiminum nýja kynslóð sem er jafnvel betri en hið fræga tiki-taka-lið sem vann HM 2010. Lamine Yamal varð yngsti leikmaður til að skora á EM-úrslitum — á 16 ára aldri — og er nú þegar einn spennandi leikmaður heims. Pedri stýrir miðjunni með næmni sem minnir á Xavi á sínum besta og Rodri (Manchester City) er talinn besti varnarmiðjumaður heims. Spánn hefur dýpt sem fáir geta jafnast á við: Nico Williams, Dani Olmo, Gavi, Ferran Torres — allir geta byrjað og allir eru á heimsmælikvarða.

Stuðlar hafa Spán sem skýrt uppáhald í riðlinum og eitt af stóru uppáhöldunum á mótinu — á bilinu 1.10–1.15 til að komast úr riðlinum. Ég tel þá stuðla vera réttmæta: Spánn er of sterkt og of djúpt fyrir þennan riðil. En eitt vekur athygli: Spánn hefur ekki unnið HM síðan 2010 og hefur átt erfitt á mótum utan Evrópu. Á HM 2014, 2018 og 2022 komst Spánn aldrei lengra en í áttaundaúrslit á HM. Er nýja kynslóðin öðruvísi? Ég held svo — en sönnunin kemur á vellinum í Norður-Ameríku þar sem loftslag, tímamunur og ferðalög eru öðruvísi en í Evrópu.

Úrúgvæ — smáþjóðin sem vinnur alltaf stóra leiki

Úrúgvæ er lið sem minnir á Ísland í mörgum atriðum: lítið land (3,5 milljónir íbúa) sem hefur náð árangri sem er langt umfram það sem fólksfjöldinn réttlætir. Úrúgvæ hefur unnið HM tvisvar (1930 og 1950) og komst í undanúrslit á Copa América 2024 þar sem nýja kynslóðin sýndi verulegan hæfileika. Darwin Núñez (Liverpool) er framherjinn sem ber liðið, Federico Valverde (Real Madrid) er einn besti miðjumaður heims og Ronald Araújo (Barcelona) stýrir vörninni. Þetta er lið sem er mun sterkara en flestir átta sig á og er raunverulegur keppinauti um annað sætið í riðlinum.

Stuðlar á Úrúgvæ til að komast áfram eru á bilinu 1.80–2.20, sem ég tel vera sanngjarna. Úrúgvæ er sterkara en Sádi-Arabía og Grænhöfðaeyjar og mun berjast um annað sætið á bak við Spánn. Ef Núñez og Valverde eru í formi getur Úrúgvæ sigrað hvern sem er — þar á meðal Spán á góðum degi. Á Copa América 2024 var Úrúgvæ talið vera besta lið mótsins og tapaði aðeins í undanúrslitin gegn Argentínu eftir vítaspyrnukeppni. Sá hæfileiki er raunverulegur og veðmálagerar ættu að taka Úrúgvæ alvarlega.

Sádi-Arabía og Grænhöfðaeyjar — óvæntu hættirnar

Sádi-Arabía mun alltaf vera minnst sem liðið sem sigraði Argentínu 2:1 á HM 2022 í einum frægustu uppnámum HM-sögunnar. Sú niðurstaða var ekki tilviljun — Sádi-Arabía spilaði taktískt framúrskarandi leik þar sem hátt offside-gildra virkaði fullkomlega og liðið nýtti sér hvert tækifæri. Sádi-arabíski fótboltinn hefur fengið gríðarlegar fjárfestingar á undanförnum árum, Saudi Pro League hefur dregið til sín heimsstjörnur og landsliðið nýtur góðs af bættum þjálfunaraðstæðum. Stuðlar á Sádi-Arabíu til að komast áfram eru á bilinu 5.00–7.00, sem þýðir að markaðurinn gefur liðinu um 14–20% líkur. Ég tel þá stuðla vera raunhæfa: Sádi-Arabía getur tekið jafntefli við stærri lið en mun eiga erfitt með að vinna nógu marga leiki til að komast áfram úr þessum riðli.

Grænhöfðaeyjar eru ævintýrasagan. Þetta er eyjaríki með 600.000 íbúa sem er á HM í fyrsta skipti og dregur hæfileikana frá stóru portúgalsku og brasilísku samfélaginu erlendis. Margir leikmenn Grænhöfðaeyja eru fæddir í Evrópu — Portúgal, Hollandi, Frakklandi — og spila í evrópskum deildum. Liðið er betur en nafnið gefur til kynna, en styrkurmunurinn við Spán og Úrúgvæ er of mikill til að liðið eigi raunverulega möguleika á framgangi. Markmiðið er eitt mark og eitt stig — og sögu sem 600.000 íbúar muna um alltaf. Fyrir okkur á Íslandi er þetta kunnugleg tilfinning: smáþjóð á HM er meira en fótbolti, það er sönnun á því að stærð skiptir ekki alltaf máli.

Stuðlar og spá — er þetta virkilega dauðariðill?

Ég kalla riðil H „falinn dauðariðil“ af einni ástæðu: Spánn og Úrúgvæ eru bæði heimsklassa lið og baráttan um fyrsta og annað sætið verður hörð. Stuðlar segja: Spánn ~1.10–1.15, Úrúgvæ ~1.80–2.20, Sádi-Arabía ~5.00–7.00, Grænhöfðaeyjar ~12.00+. Ég er að mestu sammála en tel Úrúgvæ vera aðeins vanmetið — Darwin Núñez og Federico Valverde gefa liðinu heimsklassa gæði sem stuðlar endurspegla ekki nægilega.

Lykilleikurinn er Spánn gegn Úrúgvæ. Þetta verður einn bestu leikir riðilstigið á öllu mótinu — tveir fyrrum heimsmeistarar sem mætast í leik sem ræður riðlinum. Spánn á heimsmælikvarða hóp en Úrúgvæ mun berjast eins og líf þeirra fari af þessu. Ég spái nánum leik þar sem Spánn vinnur 2:1, en jafntefli er alveg raunhæft. Stuðlar á jafntefli (~3.50) eru áhugaverðir vegna þess að bæði liðin geta verið ánægð með stig.

Áhugaverðasta veðmálið er Úrúgvæ til að komast áfram á stuðlum í kringum 1.80. Liðið ætti að sigra bæði Sádi-Arabíu og Grænhöfðaeyjar og jafntefli við Spán dugar til að tryggja annað sæti. Annað áhugavert veðmál er Sádi-Arabía til að taka stig gegn Spánn — á HM 2022 sigraði Sádi-Arabía Argentínu og þess vegna er aldrei hægt að útiloka þetta lið gegn stórveldið.

Goðsögn: Sádi-Arabía var bara heppið gegn Argentínu

Þetta er algeng goðsögn sem ég hef heyrt hundruð sinnum síðan HM 2022 og ég verð að leiðrétta hana. Sigur Sádi-Arabíu gegn Argentínu var ekki tilviljun eða heppni. Þjálfarinn Hervé Renard hafði undirbúið taktík sem var hannað til að nýta sér veikleika Argentínu — háa varnarlínu sem var viðkvæm fyrir offside-gildru og hæga uppbyggingu sem var neytt til mistaka. Sádi-Arabía framkvæmdi þessa taktík fullkomlega og allir fimm mörk sem Argentína skoraði í fyrri hálfleik voru dæmd á rangan stað. Í seinni hálfleik sneri Sádi-Arabía leiknum við með tveimur hröðum mörkum og hélt síðan vörninni í 45 mínútur gegn stærstum leikmönnum heims.

Vandamálið er að Sádi-Arabía gat ekki endurtekið þetta — liðið tapaði gegn Póllandi og Mexíkó og komst ekki úr riðlinum. Þetta sýnir takmarkanir liðsins: það getur brugðist vel við á einn leik en getur ekki haldið uppi stigi yfir þrjá leiki. Á HM 2026 er myndin svipuð: Sádi-Arabía getur ógnað Spánn eða Úrúgvæ á einum leik en mun eiga erfitt með að taka nógu mörg stig til að komast áfram. Ráðið mitt: veðja á einstaka leiki Sádi-Arabíu frekar en riðilinn í heild. Jafntefli gegn Spánn eða Úrúgvæ á stuðlum í kringum 4.00–5.00 er áhugavert veðmál sem gæti raungerst.